Geçmişte ve günümüzde, toplumun ruhsal hastalıkları olan kişilere yönelik olumsuz tutumlarından en fazla etkilenen hasta kesimi şizofreni hastalarıdır. Çeşitli ruhsal hastalıkların tanımlandığı olgu öyküleri kullanılarak yapılan çalışmaların hemen hepsinde şizofreni olgusu diğerlerinden daha fazla tanınmış ve şizofreni tanılı hastaya yönelik olumsuz tutumlar ve reddedici yaklaşımların diğer tüm hastalardan daha fazla olduğu görülmüştür. Halk arasında şizofreni hastalarına “tehlikeli” ve “ne yapacağı belli olmayan” kişiler olarak bakılmaktadır. Yapılan çalışmalar, halkın şizofreni hastaları ile yakın ilişkiler kurmaktan kaçındığını ve bu hastaları damgalayarak dışlama eğiliminde olduklarını göstermektedir. Bu tutumun en önemli nedeni de hastaların tehlikeli ve ne zaman ne yapacakları belli olmayan kişiler olarak değerlendirilmesidir.

Şizofreni, tüm toplumlarda ve toplumun her kesiminde en fazla tanınan, belirtileri en fazla bir ruhsal hastalık ile ilişkilendirilen ve en olumsuz tutumların oluştuğu ruhsal hastalıktır.

Halk içinde genel olarak şizofreninin sosyal ve psikolojik nedenlerle ortaya çıktığına inanılmaktadır. En çok sorumlu tutulan sosyal ve psikolojik nedenler arasında psikolojik zayıflık, kişilik yapısı, stres, işsizlik, aile ve iş yaşantısındaki sorunlar, ilişki sorunları, bilinçdışı çatışmalar bulunmaktadır. Şizofreninin ortaya çıkmasına neden olduğu düşünülen diğer etmenler arasında beyin hastalığı, genetik etmenler ve çok düşük oranda da doğaüstü güçler bulunmaktadır. Sosyokültürel düzeyi düşük topluluklarda şizofreniyi doğaüstü güçlere bağlama inancı daha yüksektir. Şizofreniyi sosyal ve psikolojik nedenlere bağlamayan kişilerde şizofrenili hastalara yönelik olumsuz tutumlar ve dışlama eğilimi daha fazla görülmektedir.

Şizofreni tedavisinde halkın ilk aklına gelen tedavi yöntemi psikoterapi olmaktadır. Gelişmiş ülkelerde ikinci seçenek olarak özel diyet, vitaminler, mineraller, tatil, stres giderici bazı yöntemler (yoga ya da meditasyon gibi), kendi kendine yardım kitapları okuma gibi standart olmayan yöntemlerin yararlı olacağı düşünülmektedir. Batı kültüründe ilaç tedavisine  yüksek oranlarda soğuk bakılmaktadır. Doğu kültüründe ise tıbbi tedavi yöntemleri yanında geleneksel yöntemlerin seçilme oranları da oldukça yüksektir. Ülkemizde şizofreninin tedavisinde ilaç tedavisi en yararlı yöntem olarak düşünülse de ilaçların zararlı olduğu ve bağımlılık yaptığı gibi olumsuz önyargılar da çok yaygın görülmektedir. Diğer yandan özellikle kırsal kesimde olmak üzere ülkemizde damgalanma ve dışlanma endişesi nedeni ile halk tedavi için psikiyatri uzamnalrına başvurma konusunda isteksizdir.

Halk içinde genel olarak şizofreninin iyi bir gidişe sahip olmadığı yönünde kötümser bir inanç bulunmaktadır.

Damgalamadan sadece hastalar değil hasta yakınları da etkilenmektedir. Bu nedenle hasta yakınları hastalığı gizlemekte hatta bu durum bazen tedavi için başvuruyu engelleyebilmektedir. Bu tutumun bazen de tıp dışı çare arama davranışlarına neden olabilmektedir.

Önemli bir bilgi ve eğitim aracı olan televizyon ne yazık ki, bugün ruhsal hastalıkların damgalanması konusunda olumsuz bir rol oynamaktadır. Medyada ruhsal hastalıklarla ilgili haberler, açıkça olumsuz imajlar çizmektedir. Bir araştırmada toplumdaki “ruhsal hastalığı olanlar saldırgan olur” şeklindeki inancın daha çok medyada çıkan saldırganlık ve şiddet içerikli haberlerden kaynaklandığını göstermiştir. Medyanın ruhsal hastalıklar hakkındaki yanlış ve zararlı bilgilendirmesi halkın hastalara ilişkin tutumunu olumsuz yönde etkilemekte, toplumdaki önyargıları ve damgalama eğilimini arttırmaktadır.

Taşkın EO (2007) “Stigma, Ruhsal Hastalıklara Yönelik Tutumlar ve Damgalanma”. Turkuaz Bilişim & Bilgisayar & Yayıncılık, Polatlı/Ankara (Kitabın editörü Yrd. Doç. Dr. E. Oryal Taşkın’ın izini ile alınmıştır.